अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा व्यवस्था गरिएको शेयर बजारको कर प्रणाली (पूँजीगत लाभकर) का विषयमा बजारमा फैलाइएको हल्ला तथा भ्रमहरू निराधार भएको स्पष्ट पारेका छन्। अर्थ मन्त्रालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै उनले धितोपत्र बजारमा लाग्ने पूँजीगत लाभकर (CGT) 'अन्तिम' (Final) नै भएको र यसमा सरकारका तर्फबाट कुनै 'जालझेल' नभएको प्रस्ट पारे।
अर्थमन्त्रीको स्पष्टीकरण र कर प्रणालीका मुख्य बुँदाहरूलाई सजिलै बुझिने शैलीमा तल प्रस्तुत गरिएको छ:
१. कर 'अन्तिम' हुनुको पृष्ठभूमि (लगानीकर्ताकै माग):
- अन्योलताको अन्त्य: विगतमा करको स्पष्ट नीति नहुँदा लगानीकर्ताले सधैँ टाउकोमा तरबार झुण्डिएझैँ महसुस गरेको स्मरण गर्दै अर्थमन्त्रीले यो व्यवस्था लगानीकर्ताकै आग्रहमा ल्याइएको बताए।
- दरमा परिमार्जन: लगानीकर्ताहरू आफैँले "थप कर तिर्न तयार छौँ तर करलाई अन्तिम गरिदिनुहोस्" भनी माग गरेबमोजिम सरकारले ५ प्रतिशतको दरलाई साढे ७ प्रतिशत र साढे ७ प्रतिशतको दरलाई १० प्रतिशत बनाएर यसलाई सधैँका लागि 'फाइनल, सिल र डन' (अन्तिम रूपमा टुङ्ग्याइएको) गरेको हो।
२. छिमेकी मुलुक (भारत) सँग तुलना:
- अर्थमन्त्री डा. वाग्लेले छिमेकी मुलुक भारतको उदाहरण दिँदै त्यहाँ अल्पकालीन र दीर्घकालीन पूँजीगत लाभकर (CGT) क्रमशः १० र २० प्रतिशत रहेको जानकारी दिए। नेपालमा भने लगानीकर्ताको हित र बजारको सुनिश्चितताका लागि योभन्दा निकै सहुलियतपूर्ण दरमै अन्तिम करको व्यवस्था गरिएको उनले दाबी गरे।
३. कर फारम र अन्य आम्दानीबारे प्रस्टीकरण:
- शेयर बजारको आम्दानी सुरक्षित: बजारमा चर्चामा रहेको ४० लाखको सीमा र अन्य आम्दानीको विषयमा बोल्दै उनले शेयर बजारबाट भएको आम्दानीमा अब थप कर लाग्ने कुनै सम्भावना नरहेको बताए।
- फारम भर्नुपर्ने अवस्था: यदि कुनै व्यक्तिले शेयर कारोबारबाहेक अन्य क्षेत्र (जस्तै: परामर्श वा अन्य व्यवसाय) बाट पनि आम्दानी गर्छ भने उसले करको फारम भर्नुपर्छ। तर फारम भर्दा शेयर बजारबाट भएको नाफालाई 'यो पूरै आम्दानी फाइनल भइसकेको हो' भनी स्पष्ट देखाउन सकिने र त्यसमा थप कर नलाग्ने उनले स्पष्ट पारे।
४. सञ्चारमाध्यम र लगानीकर्तालाई आग्रह:
- भ्रामक समाचार नलेख्न अनुरोध: अर्थमन्त्रीले केही सञ्चारमाध्यमहरूलाई बिना अध्ययन र विश्लेषण नकारात्मक वा भ्रामक हेडलाइन बनाएर समाचार सम्प्रेषण नगर्न आग्रह गरे।
- ढुक्क भएर लगानी गर्न आह्वान: सरकारको नियत सफा रहेको र कतै गल्ती भएको भए सच्याउन तयार रहेको बताउँदै उनले आम लगानीकर्ताहरूलाई कुनै पनि भ्रममा नपरी ढुक्क भएर सुरक्षित रूपमा लगानी गर्न आग्रह गरे।
