नेप्सेको सञ्चालक समितिले 'मार्जिन कारोबार सुविधा सम्बन्धी कार्यविधि, २०८२' स्वीकृत गर्दै बिहीबार सार्वजनिक गरेको छ। यसले लगानीकर्तालाई ब्रोकरमार्फत ऋण लिएर शेयर खरिद गर्ने बाटो त खोलेको छ, तर पूर्ण कार्यान्वयनका लागि केही प्राविधिक र प्रक्रियागत कामहरू बाँकी नै छन्।
मार्जिन सुविधा पाउन कम्पनीले पुर्याउनुपर्ने मापदण्ड
सबै सूचीकृत कम्पनीको शेयरमा यो सुविधा पाइने छैन। मार्जिन कारोबारका लागि योग्य हुन कम्पनीले निम्न सर्त पूरा गर्नुपर्छ:
- शेयर संख्या: कम्तीमा २५ लाख कित्ता शेयर सर्वसाधारणमा जारी भई सूचीकृत भएको हुनुपर्ने।
- नेटवर्थ: कम्पनीको खुद सम्पत्ति (Net worth) चुक्ता पूँजीभन्दा बढी भएको हुनुपर्ने।
- नाफाको ट्र्याक: पछिल्लो ३ वर्षमध्ये कम्तीमा २ वर्ष खुद नाफामा रहेको र सूचीकरण भएको २ वर्ष पूरा भएको हुनुपर्ने।
- अपडेट: नेप्सेले हरेक आर्थिक वर्ष सकिएको ७ महिनाभित्र यस्ता योग्य कम्पनीहरूको सूची सार्वजनिक गर्नेछ।
लगानीकर्ता र ब्रोकरका लागि नियमहरू
- प्रारम्भिक मार्जिन: लगानीकर्ताले शेयर खरिद गर्दा कम्तीमा ३० प्रतिशत रकम आफैँले (Initial Margin) राख्नुपर्नेछ।
- सम्भार मार्जिन: बजार घटेको अवस्थामा न्यूनतम २० प्रतिशत मार्जिन कायम राख्नुपर्नेछ। योभन्दा तल झरेमा ब्रोकरले 'मार्जिन कल' गर्नेछन्।
- ब्रोकरको क्षमता: मार्जिन सुविधा दिन ब्रोकरको चुक्ता पूँजी न्यूनतम २० करोड रुपैयाँ हुनुपर्नेछ। ब्रोकरले आफ्नो नेटवर्थको ५ गुणासम्म मात्र ऋण दिन पाउनेछन्।
कारोबार सुरु हुन किन लाग्छ समय?
कार्यविधि आए पनि तत्कालै कारोबार सुरु नहुनुका मुख्य कारणहरू यस्ता छन्:
- योग्य कम्पनीको सूची: नेप्सेले कुन-कुन कम्पनी मार्जिन कारोबारका लागि योग्य छन् भन्ने आधिकारिक सूची निकाल्न बाँकी छ।
- खाता व्यवस्थापन: लगानीकर्ताले 'मार्जिन कारोबार खाता' र 'हितग्राही खाता' गरी दुई छुट्टाछुट्टै खाता खोल्नुपर्ने हुन्छ, जसको प्राविधिक तयारी भइरहेको छ।
- ब्रोकरको तयारी: सबै ब्रोकरहरूले नेप्सेबाट अनुमति लिन र आफ्नै आन्तरिक प्रणाली विकास गर्न बाँकी छ।
महत्वपूर्ण: यो व्यवस्था पूर्ण रूपमा लागू भएपछि बजारमा तरलता (Liquidity) बढ्ने र लगानीकर्तालाई थप पूँजी परिचालन गर्न सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
