नेप्से २०२५ समीक्षा: 'जेन जी' विद्रोह, नीतिगत 'सिफ्ट' र २६०० विन्दुको वरिपरि बजारको संघर्ष

काठमाडौँ — सन् २०२५ नेपालको पुँजी बजारका लागि एक अविस्मरणीय वर्षको रूपमा दर्ज भएको छ। यो वर्ष लगानीकर्ताहरूले राजनीतिक अस्थिरताको चरम रूप, ऐतिहासिक 'जेन जी' (Gen Z) आन्दोलन, नियामक निकायका महत्त्वपूर्ण नीतिगत परिवर्तनहरू र सुनको मूल्यमा कीर्तिमानी उछालको सामना गर्नुपर्यो। नेप्से परिसूचक (NEPSE Index) ले वर्षभरि २,५०० देखि ३,००० को बीचमा संघर्ष गर्यो भने क्षेत्रगत रूपमा 'Hydropower' ले बजारलाई चलायमान बनाए।

यहाँ सन् २०२५ मा नेप्से र समग्र अर्थतन्त्रमा देखिएका मुख्य घटनाक्रमहरूको विस्तृत समीक्षा प्रस्तुत गरिएको छ:

१. बजारको उतारचढाव र तथ्याङ्कीय झलक (Market Volatility and Statistical Overview)

यो वर्ष बजार ५७.२६ अंकले बढेको छ, जुन **२.२२ प्रतिशतको वृद्धि हो।

सन् २०२५ को अन्त्यतिर आइपुग्दा नेप्से परिसूचक २६३३.७६ को विन्दुमा अडिएको छ। समग्रमा बजारले २,५४० को बलियो 'Support Level' लाई कायम राखेको देखिन्छ।

बजार पुँजीकरण (Market Cap): वर्षको अन्त्यमा कुल बजार पुँजीकरण करिब ४४ खर्ब २२ अर्ब पुगेको छ।

२. भदौको 'जेन जी' आन्दोलन र ऐतिहासिक बजार बन्द (The Gen Z Uprising and Market Halt)

सन् २०२५ को सेप्टेम्बर महिना (भदौ) मा नेपालले एक अभूतपूर्व राजनीतिक घटनाक्रमको सामना गर्यो। भ्रष्टाचार र सुशासनको माग राख्दै युवा पुस्ता (Gen Z) ले गरेको सशक्त आन्दोलनले देशको राजनीति मात्र होइन, सेयर बजारलाई पनि प्रत्यक्ष प्रभाव पार्यो।

बजार बन्द: सेप्टेम्बर ८ देखि १३ सम्म चलेको आन्दोलन र त्यसपछिको राजनीतिक अन्योलका कारण लगानीकर्ताको सम्पत्ति सुरक्षाका लागि नेप्सेमा कारोबार स्थगित गरियो। नेप्सेले **सेप्टेम्बर ९ देखि सेप्टेम्बर २१ सम्म** दोस्रो बजारको कारोबार पूर्ण रूपमा बन्द गरेको थियो । यो नेपालको सेयर बजार इतिहासमै राजनीतिक कारणले लामो समय बजार बन्द भएको दुर्लभ घटना थियो।

लगानीकर्ताको मनोविज्ञान: आन्दोलनले केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकार ढलेर सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार गठन भयो । नयाँ सरकार गठनपछि लगानीकर्तामा केही आशा पलाए पनि बजार खुल्दा सुरुमा 'Panic Selling' र उच्च उतारचढाव (Volatility) देखिएको थियो ।

३. नीतिगत सुधार: राष्ट्र बैंक र धितोपत्र बोर्ड (Policy Reforms: NRB & SEBON)

बजारको स्थायित्वका लागि नेपाल राष्ट्र बैंक (NRB) र नेपाल धितोपत्र बोर्ड (SEBON) ले यस वर्ष केही लचिलो नीतिहरू अवलम्बन गरे।

लचिलो मौद्रिक नीति:** राष्ट्र बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को मौद्रिक नीतिको पहिलो त्रैमासिक समीक्षामार्फत नीतिगत दर (Policy Rate) लाई ४.५०% बाट घटाएर **४.२५%** कायम गर्यो। यसले बैंकहरूको ब्याजदर घटाउन मद्दत पुग्यो।

सेयर कर्जामा लचिलोपन:** सेयर धितो कर्जा (Margin Lending) मा रहेको १२ करोडको सीमा (Cap) र जोखिम भार (Risk Weight) सम्बन्धी व्यवस्थाहरूमा लचिलोपन अपनाइएको छ। संस्थागत लगानीकर्ताका लागि क्याप हटाइएको छ भने सेयर लगानीको 'Holding Period' १ वर्षबाट घटाएर ६ महिना बनाइएको छ।

बोनस सेयरमा कर (SEBON 10th Amendment):** धितोपत्र बोर्डले 'धितोपत्र निष्कासन तथा बाँडफाँड निर्देशिका' मा १०औं संशोधन गरी बोनस सेयरमा लाग्ने कर कम्पनीले नै नगद लाभांश वा जगेडा कोषबाट मिलान गर्नुपर्ने व्यवस्था गर्यो । यसले लगानीकर्तालाई 'खल्तीबाट कर तिर्नुपर्ने' झन्झटबाट मुक्ति दिएको छ।

४. क्षेत्रगत प्रदर्शन: हाइड्रोको दबदबा

सन् २०२५ मा क्षेत्रगत रूपमा मिश्रित नतिजा देखियो।

Highest Turnover (Hydropower): कारोबार रकमका आधारमा जलविद्युत समूह (Hydropower) अग्रस्थानमा रह्यो। बाढीपहिरोले केही आयोजनामा क्षति पुर्याए पनि लगानीकर्ताको आकर्षण यस क्षेत्रमा कम भएन। कुल कारोबारमा हाइड्रोपावरको हिस्सा उच्च रह्यो।

Commercial Banks: मर्जर र एक्विजिसन (Merger & Acquisition) को लहरपछि वाणिज्य बैंकहरूको संख्या घटेर २० मा झरेको छ । तर, खराब कर्जा (NPL Ratio) २.५% देखि ३% को हाराहारीमा पुग्दा बैंकहरूको लाभांश क्षमतामा दबाब पर्यो ।

५. अर्थतन्त्रका अन्य सूचक र सुनको चमक (Macro Economy & Commodities)

सुनको ऐतिहासिक रेकर्ड: सेयर बजारमा अस्थिरता हुँदा लगानीकर्ताहरू सुरक्षित लगानीका रूपमा सुनतर्फ आकर्षित भए। डिसेम्बर २८, २०२५ मा सुनको मूल्यले प्रतितोला **रु. २,७०,६००** (NPR 2,70,600) को नयाँ ऐतिहासिक कीर्तिमान कायम गर्यो ।

मुद्रास्फीति र विप्रेषण: राष्ट्र बैंकको कसिलो नीतिले मुद्रास्फीतिलाई ४.१% मा सीमित राख्यो, जुन ५% को लक्ष्यभन्दा कम हो । विप्रेषण (Remittance) आप्रवाहमा १५.५% को वृद्धि भई बाह्य क्षेत्र (External Sector) बलियो अवस्थामा रह्यो ।

६. निष्कर्ष र २०२६ को बाटो (Conclusion & Outlook for 2026)

सन् २०२५ नेप्सेका लागि अराजकताका बीचको उत्थानशीलताको वर्ष रह्यो। 'जेन जी' को आन्दोलन र राजनीतिक उथलपुथलका बाबजुद बजार 'Crash' नभई २,६०० को विन्दुमा टिकिरहनुले बजारको परिपक्वतालाई दर्शाउँछ।

आगामी फागुन २०२६ मा घोषित आम निर्वाचनले बजारको भावी दिशा तय गर्नेछ । घट्दो ब्याजदर, बैंकहरूमा अधिक तरलता (Excess Liquidity) र राजनीतिक स्थिरताको अपेक्षाले सन् २०२६ मा नेप्सेले नयाँ उचाइ (Bull Run) लिने विश्लेषण विश्लेषकहरूले गरेका छन्।