नेपाली बैंकिङ्ग प्रणालीमा लगानी योग्य रकम (तरलता) थुप्रिने क्रम नरोकिएपछि नेपाल राष्ट्र बैंकले आज (आइतबार) पुनः ४० अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन उपकरणमार्फत खिच्ने भएको छ। बजारमा पैसा धेरै भएर ब्याजदर धेरै तल झर्न नदिन केन्द्रिय बैंकले यो कदम चालेको हो।

निक्षेप संकलनका मुख्य सर्त र प्रक्रिया:

• अवधि: यो निक्षेप २१ दिनका लागि खिचिँदै छ, जसको सावाँ र ब्याज भुक्तानी २०८३ वैशाख ६ गते हुनेछ।
• को-को सहभागी हुन पाउने? राष्ट्र बैंकबाट इजाजतप्राप्त 'क', 'ख' र 'ग' वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू मात्र यस बोलकबोलमा सहभागी हुन सक्नेछन्।
• आवेदन सीमा: बैंकहरूले न्यूनतम १० करोड रुपैयाँदेखि अधिकतम ५ करोड रुपैयाँले भाग जाने गरी कुल आह्वान रकमसम्म बोलकबोल गर्न पाउनेछन्।
• ब्याजदर निर्धारण: अनलाइन बोलकबोलमार्फत सबैभन्दा कम ब्याजदर प्रस्ताव गर्ने बैंकलाई प्राथमिकता दिएर रकम बाँडफाँट गरिनेछ।

किन खिचिँदै छ पैसा?

हाल बैंकहरूमा कुल निक्षेप ७७ खर्ब रुपैयाँ नाघिसकेको छ। बजारमा अधिक तरलता हुँदा अल्पकालीन ब्याजदरहरू अस्थिर हुने जोखिम रहन्छ। राष्ट्र बैंकको 'खुला बजार कारोबार सम्बन्धी कार्यविधि' अनुसार बजारमा दीर्घकालीन प्रकृतिको अधिक तरलता देखिएमा ६ महिनासम्मका लागि यस्ता उपकरण प्रयोग गरेर तरलता व्यवस्थापन गर्ने गरिन्छ।

अर्थ के हो? बैंकहरूसँग कर्जा लगानी गर्ने क्षमता प्रशस्त भए पनि उपयुक्त क्षेत्रमा लगानी हुन नसक्दा पैसा थुप्रिएको छ। राष्ट्र बैंकले सोही पैसा खिचेर बजारको ब्याजदरलाई एउटा निश्चित सीमाभित्र राख्ने प्रयास गरिरहेको छ।